عنوان مقاله:

نویسندگان:

سید سعید حسینی، سید احمدرضا خضری

طریقت نقشبندیه را در کردستان بیشتر با نام مولانا خالد شهرزوری (1193-1242 ه.ق) می‌شناسند؛ چرا که با کوشش‌های او، شاخۀ جدیدی به نام خالدیه در سرزمین‌های عثمانی و به ویژه در کردستانِ سدۀ سیزدهم هجری گسترده شد. نظر به این گستردگی، دامنۀ اثرگذاری‌های آن بر جامعۀ کردی نیز قابل توجه بود؛ از جمله آن‌که در ناحیۀ گروس ـ به دلیل بافت مذهبی این منطقه ـ ترویج و دفاع از باورهای اهل سنت و جماعت به یکی از اصلی‌ترین کارکردهای آن تبدیل شد. این پژوهش با مطالعۀ کتابخانه‌ای، بهره‌گیری از پاره‌ای تحقیقات میدانی و به‌کارگیری روش توصیفی، در پی نشان دادن چگونگی این اثرگذاری است. برای رسیدن به این هدف، فعالیت رهبران و پیروان برجستۀ نقشبندیه در این ناحیه، بررسی شده است: خاندان سادات نقشبندی در روستای امروله به عنوان رهبران محلی این طریقت، در مجاورت ناحیۀ گروس مستقر بودند. آنان با ایجاد خانقاه ـ مدرسه و جذب عالمان و طالبان علوم دینی، در صدد توسعۀ تفکر نقشبندی برآمدند و از این طریق، بر روستاهای سنی‌نشین گروس اثر می‌گذاشتند. به علاوه، سید محمد الیاسی (1295-1354 ه.ق) ـ مشهور به اشرف الحکمای سنندجی ـ با استقرار در روستای حسین خان گروس و جمع‌آوری گیاهان دارویی، از راه درمان‌گری، جراحی و شکسته‌بندی، به یکی از مراجع پزشکی آن منطقه در دورۀ قاجاری تبدیل شد. او از پیروان شیخ عمر ضیاءالدین (1255-1318 ه.ق) بود و با سادات نقشبندی امروله، تعاملات خانوادگی داشت. بعدها، خلیفه عباس رضایی (د. 1403 ه.ش) نیز، به عنوان یکی از آخرین ترویج‌دهندگان این طریقت در آن سامان، بخشی از فعالیت‌های تبلیغی خود را به روستای قرخلر ـ از آخرین روستاهای سنی‌نشین گروس ـ اختصاص داد و به این ترتیب، در همان چهارچوب کارکردی فعالیت کرد.

طریقت نقشبندیه، ناحیۀ گروس، سادات نقشبندی امروله، اشرف الحکمای سنندجی، خلیفه عباس رضایی، روستای قرخلر

برای لینک‌دهی به این مقاله از آدرس زیر استفاده نمایید:

برای ارجاع در منابع از عبارت زیر استفاده کنید:
سعید حسینی، سید، احمدرضا خضری، سید، 1404، نقشبندیۀ خالدیه در گروس: دامنۀ فعالیت‌ها، مراکز و کارکرد مذهبی، همایش ملی مطالعات گروس، https://conference.uok.ac.ir/fa/archive_index.php?c=HN-garoos1&aid=1518024